Pāli Dictionary

āpaṇa1

āprefixpaṇrootasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

paṇ1व्यापार; वस्तु विनिमय


general

  • दुकान; बाज़ार

  • shop; market; bazaar; stall

  • MN 5

    seyyathā'pi, āvuso, kaṃsapāti ābhatā āpaṇā vā kammārakulā vā rajena ca malena ca pariyonaddhā. tam'enaṃ sāmikā na c'eva paribhuñjeyyuṃ na ca pariyodapeyyuṃ, raj'āpathe ca naṃ nikkhipeyyuṃ.

āpaṇa2

Part of speech

noun · masculine


general

  • आपण, अंगुत्तरापा देश का एक बाज़ार-नगर जहाँ बुद्ध पधारे थे

  • Āpaṇa, a market-town in the Aṅguttarāpa country visited by the Buddha

  • MN 54

    evaṃ me sutaṃ, ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅg'uttar'āpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅg'uttar'āpānaṃ nigamo.

āpāna

approximate

āprefixrootanasuffix

Part of speech

noun · neuter

Root

āp4गीला होना


general

  • पेय-स्थान; मधुशाला; भोज

  • a drinking place; drinking hall; drinking party, banquet

apāna

approximate

apaprefixanrootasuffix

Part of speech

noun · neuter

Root

an1साँस लेना; झटका


meditation

  • बाहर निकलती सांस, उच्छ्वास

  • exhaling, exhalation, breathing out

  • SN 54.11

    yañ'hi taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya, ariyavihāro iti'pi, brahmavihāro iti'pi, tathāgatavihāro iti'pi, āna-apānassatisamādhiṃ sammā vadamāno vadeyya, ariyavihāro iti'pi, brahmavihāro iti'pi, tathāgatavihāro iti'pī'ti.

  • MN 62

    disvāna āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi, āna-apānassatiṃ, rāhula, bhāvanaṃ bhāvehi. āna-apānassati, rāhula, bhāvanā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mah'ānisaṃsā'ti.

āpāṇa

approximate

āprefixpaprefixanrootasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

an1साँस लेना; झटका

Synonyms


general

  • जीवन (शाब्दिक अर्थ “श्वास लेना”), प्रायः समास में प्रयुक्त

  • life (literally, breathing); breath — chiefly in compounds such as āpāṇakoṭika ‘lasting until the end of life’

  • MN 89

    idha pan'āhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṃ āpāṇakoṭikaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carante. na kho pan'āhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ samanupassāmi.

apāṇa

approximate

naprefixpāṇastem

Part of speech

adjective

Root

an1साँस लेना; झटका

Antonyms


general

  • निर्जीव; जीव न होने वाला

  • lifeless; not a living being, inanimate

āpa

approximate

āprootasuffix

via inflected form āpāna · genitive plural

Part of speech

noun · neuter

Root

āp4गीला होना

Synonyms


general

  • जल; आपो धातु (जल तत्त्व)

  • water; the liquid element (also āpo in compounds)

  • Ud 7.9

    kiṃ kayirā udapānena, āpā ce sabbadā siyuṃ, taṇhāya mūlato chetvā, kissa pariyesanaṃ care'ti.

  • MN 49

    ahesuṃ kho ye, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṃ pathavīgarahakā pathavījigucchakā, āpagarahakā āpajigucchakā, tejagarahakā tejajigucchakā, vāyagarahakā vāyajigucchakā

approximate

Compound structure

analyses: 1

napana
  1. na

    नहीं; न (निषेधवाचक निपात)

  2. pana

    लेकिन; परन्तु; इसके विपरीत; दूसरी ओर

Encyclopedia

  • अंगुत्तरापा देश का एक नगर, जहाँ बुद्ध कई बार ठहरे और सेल तथा केणिय के धर्मांतरण सहित कई प्रवचन दिए।

  • A city in the Aṅguttarāpa country where the Buddha stayed on several occasions and taught a number of discourses, including the conversion of Sela and Keniya.

MN 66SN 48.50

Found an error in the dictionary?