Pāli Dictionary

aruṇa1

Part of speech

noun · masculine

general

  • အရုဏ်တက်ခြင်း; မိုးသောက်ရောင်; (နာမဝိသေသန) အနီရောင်ဆန်သော

  • the reddish glow of dawn; sunrise; (as adj.) reddish, ruddy

  • Ud 5.5

    tatiyam'pi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāy'āsanā ek'aṃsaṃ uttar'āsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā ten'añjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca

  • SN 56.37

    sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅ'gamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ, aruṇ'uggaṃ. evam'eva kho, bhikkhave, bhikkhuno catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya etaṃ pubbaṅ'gamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ, sammādiṭṭhi.

aruṇa2

Part of speech

noun · masculine

doctrine

  • အရုဏ်၊ ရှိခီဘုရားရှင်၏ ခမည်းတော် နာမည်

  • Aruṇa, name of the father of the past Buddha Sikhī

  • DN 14

    sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa aruṇo nāma rājā pitā ahosi. pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.

aru

approximate

via inflected form arunā · instrumental singular / ablative singular

Part of speech

noun · neuter

Synonyms

vaṇa

general

  • အနာ၊ အနာဟောင်း

  • a wound; a sore; an old injury

  • SN 35.247

    seyyathā'pi, bhikkhave, puriso arugatto pakkagatto saravanaṃ paviseyya.

  • Dhp 147

    passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ, āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa n'atthi dhuvaṃ ṭhiti.

Encyclopedia

5 entries

Aruṇa
Person

  • ခတ္တိယ မင်းကြီးဖြစ်ပြီး၊ သိခီဘုရား၏ ဖခမ်းနှင့် ပဘာဝတီ၏ ခင်ပွန်း။

  • A warrior-caste king, father of Sikhī Buddha and husband of Pabhāvatī.

Aruṇa2
Person

  • အဿကတိုင်း ပေါတလိရှိ မင်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတွင် ၎င်း၏ တိုင်းပြည် အမည်ဖြင့်သာ ဖော်ပြခံရသူ၊ ကလိင်္ဂ မင်းသမီး လေးပါးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော စစ်ပွဲအတွက် သတိရနေကြသူ။

  • A king of Potali in the Assaka country, identified in the story simply by his country’s name, remembered for the war provoked when he married four princesses of Kāliṅga.

Aruṇa3
Person

  • အနုပမ အနီးရှိ ဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဝေဿဘူဘုရားက ၎င်း၏ အဓိက တပည့်များဖြစ်သော သောဏနှင့် ဥတ္တရတို့ကို ပထမဆုံး တရားဟောခဲ့သည့်နေရာ။

  • A pleasance near Anupama where Vessabhū Buddha first taught his chief disciples, Soṇa and Uttara.

Aruṇa4
Person

  • နဂါးဘုံတွင် ပေါက်ရောက်သော ကြာပန်း၏ အမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ တစ်ချိန်က မိမိကိုယ်ခန္ဓာ ၎င်း၏ အရောင်ဆင်တူဖြစ်စေရန် အလိုရှိခဲ့ဖူးသည်။

  • The name of a lotus growing in the Nāga world, whose colour Uppalavaṇṇā once wished her own body to resemble.

Aruṇa5
Other

  • မဟာသမယသုတ် ဟောကြားရာတွင် ရှိသော နတ်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အရောင်စုံလင်ပြီး တန်ခိုးကြီးမားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

  • A class of devas present at the teaching of the Mahāsamaya Sutta, described as diverse in hue and mighty in power.

Found an error in the dictionary?