Pāli Dictionary

nandiya

nandastemiyasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

nand1ความสุข; สนุก


general

  • นันทิยะ; ชื่อพระเถระอรหันต์สาวกผู้เป็นสหายของพระอนุรุทธและพระกิมพิละ

  • Nandiya; name of an arahant monk who was a companion of Anuruddha and Kimbila.

  • MN 31

    evaṃ me sutaṃ, ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjak'āvasathe. tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo gosiṅgasālavanadāye viharanti.

  • นันทิยะ; ชื่อของบุคคลอื่น ๆ ในคัมภีร์พุทธศาสนาสมัยต้น ได้แก่ อุบาสกชาวศากยะ ปริพาชก และคหบดีชาวพาราณสี

  • Nandiya; name of several other individuals in early Buddhist texts, including a Sākiyan layman, a paribbājaka, and a householder of Benares.

nandi

approximate

nandrootisuffix

via inflected form nandiyā · instrumental singular / dative singular / ablative singular / genitive singular / locative singular

Part of speech

noun · feminine

Root

nand1ความสุข; สนุก

Synonyms


general

  • ความยินดี; ความเพลิดเพลิน; ความพอใจ

  • joy; pleasure; delight; enjoyment

  • กลองประกาศ; กลองชัย

  • a drum announcing or accompanying proclamations; joy-drum

  • (กริยาอดีต)ยินดี; เพลิดเพลิน; ชื่นชม

  • (as aorist verb) was glad; found delight; rejoiced; enjoyed

doctrine

  • ตัณหา; ความทะยานอยาก; ความยึดติด

  • craving; thirst; attachment; delight in existence (often synonymous with taṇhā)

nandī

approximate

nandrootīsuffix

via inflected form nandiyā · instrumental singular / dative singular / ablative singular / genitive singular / locative singular

Part of speech

noun · feminine

Root

nand1ความสุข; สนุก

Synonyms


doctrine

  • ความยินดี; ความเพลิดเพลิน; ความพอใจ; (ในทางธรรม) ตัณหา, ความติดใจ, ความกำหนัด

  • joy; delight; pleasure; enjoyment; (in doctrinal context) craving, attachment, or relish (often synonymous with taṇhā)

general

  • ที่ยินดีใน; ที่เพลิดเพลินกับ; ที่พอใจใน

  • taking pleasure (in); enjoying; finding delight (in)

  • AN 10.176

    iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samagg'ārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti

  • Snp 5.15

    ākiñcaññasambhavaṃ ñatvā, nandī saṃyojanaṃ iti, evam'etaṃ abhiññāya, tato tattha vipassati, etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa, brāhmaṇassa vusīmato'ti.

  • กลอง (สำหรับตีประกาศหรือประกอบพิธี); กลองชัย

  • a drum (used for announcing or accompanying proclamations); a victory drum

Encyclopedia

7 entries

Nandiya
Person
  • ชาวศากยะแห่งกบิลพัสดุ์ผู้ออกบวชพร้อมกับพระอนุรุทธะและพระกิมพิละ บรรลุอรหัตตผลในไม่ช้า และเคยขับไล่มารเมื่อมารปรากฏกายในรูปที่น่าสะพรึงกลัว

  • A Sakyan of Kapilavatthu who left the world alongside Anuruddha and Kimbila, soon attained Arahantship, and once drove away Māra when he appeared in a terrifying form.

Thag 1.25
Nandiya2
Person
  • อุบาสกชาวศากยะ ต้องแยกให้ออกจากพระภิกษุที่มีชื่อเดียวกัน ผู้สนทนากับพระพุทธเจ้าถึงความแตกต่างระหว่างอริยสาวกที่ประมาทกับที่ไม่ประมาท และภายหลังได้รับคำสอนเรื่องเงื่อนไขที่นำไปสู่การทำลายอกุศล

  • A Sakyan layman, to be distinguished from the monk of the same name, who discussed with the Buddha the difference between a heedless and a diligent noble disciple and was later taught the conditions leading to the destruction of evil.

SN 55.40AN 11.13
Nandiya3
Person
  • คหบดีผู้เลื่อมใสแห่งเมืองพาราณสี ผู้สร้างศาลาใหญ่ที่วัดอิสิปตนะ และเมื่ออุทิศถวายแล้ว ได้วิมานทิพย์ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งพระมหาโมคคัลลานะภายหลังได้พบเห็น ณ ที่นั้น

  • A pious householder of Bārāṇasī who built a great hall at Isipatana monastery and, upon its dedication, gained a celestial mansion in Tāvatiṃsa, later seen there by Mahā-Moggallāna.

Nandiya4
Person
  • ปริพาชกผู้เดินทางไปเยี่ยมพระพุทธเจ้าที่พระเชตวัน และทูลถามถึงเงื่อนไขในการบรรลุนิพพาน ได้รับคำตอบเป็นคำสอนเรื่องอริยมรรคมีองค์แปด

  • A wandering ascetic who visited the Buddha at Jetavana and asked about the conditions for attaining nibbāna, receiving in reply the teaching of the Noble Eightfold Path.

SN 45.10
Nandiya5
Person
  • พระโพธิสัตว์ผู้เสวยพระชาติเป็นลิง เรื่องราวปรากฏในจูฬนันทิยชาดก และมีชื่อเรียกอีกว่ามหานันทิยะเพื่อแยกจากน้องชายของตน

  • The Bodhisatta born as a monkey, whose story is told in the Cūḷanandiya Jātaka, also called Mahā Nandiya to distinguish him from his brother.

Nandiya6
Person
  • พระโพธิสัตว์ผู้เสวยพระชาติเป็นกวาง เรื่องราวปรากฏในนันทิยมิคชาดก

  • The Bodhisatta born as a deer, whose story is recounted in the Nandiyamiga Jātaka.

Nandiya7
Person
  • พระราชาผู้ทรงพระชนม์อยู่เมื่อสิบหกกัปก่อน เป็นอดีตชาติของพระเถระติลมุฏฐิทายกะ

  • A king who lived sixteen world-cycles ago, a former birth of the elder Tilamuṭṭhidāyaka.

Found an error in the dictionary?