Pāli Dictionary

samā

Part of speech

noun · feminine

Synonyms

vassa, saṃvacchara, hāyana, vacchara

general

  • අවුරුද්ද

  • year

  • Dhp 106

    māse māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ, ekañ'ca bhāvit'attānaṃ, muhuttam'api pūjaye, sā'y'eva pūjanā seyyo, yañ'ce vassasataṃ hutaṃ.

  • SN 1.38

    pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ, cittañ'ca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīn'attharūpā na pāraṅ'gamā te.

sāma1

approximate

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

general

  • සංසිඳීම; සමාදානය; සාමය

  • peace; tranquillity; appeasement

sama1

approximate

samrootasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

Synonyms

sāmañña, samatha

Antonyms

visama, asama

meditation

  • සන්සිඳීම; සැනසීම; ශාන්ත බව; සිතේ සන්සුන්කම

  • calmness; tranquillity; serenity; mental quiet

sāma2

approximate

Part of speech

adjective

general

  • කළු පැහැති

  • brown; dark brown; black; dark

  • MN 36

    kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.

  • MN 63

    so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti

  • ගීතය; ශුද්ධ ගීතය; වන්දනය; සාම වේදය

  • song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda

  • සාම (රජ, බෝසත්, බල්ලා සහ දේවදත්තගේ නම)

  • Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)

sāmā1

approximate

sāmastemāsuffix

Part of speech

noun · feminine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

cosmology

  • බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන කාන්තා නාමයක් (රහත් භික්ෂුණිය, අග්‍ර ශ්‍රාවිකාව, ගණිකාව වැනි)

  • name of several women in Buddhist literature, including an arahant nun (Sāmā Therī), chief female disciples of past Buddhas, and a courtesan

  • Thig 2.10

    itthaṃ sudaṃ sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

  • Thig 3.1

    itthaṃ sudaṃ aparā sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

sama2

approximate

Part of speech

adjective

Synonyms

samāna, kappa, sadisa, sarikkha

Antonyms

visama, asama, visesī

general

  • සමාන; සම; එක හා සමාන; සදෘශ

  • equal; like; the same; identical (to)

  • Snp 2.1

    yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.

  • Snp 4.10

    upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

  • මට්ටම් වූ; පැතලි; සමබර; ඒකාකාරී

  • even; level; balanced; flat

  • (නාම/ක්‍රියා විශේෂණ) සමානත්වය; සාදෘශ්‍යය; සමතලා බිම; සම්පූර්ණයෙන්; සමානව; සාධාරණව

  • (as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly

ethics

  • පක්ෂපාත නොවූ; සාධාරණ; ඍජු; ධාර්මික

  • impartial; upright; just; moral; righteous

sāmā2

approximate

sāmastemāsuffix

Part of speech

noun · feminine

general

  • තද පැහැති හෝ දුඹුරු පැහැති කාන්තාවක්

  • a woman of dark or brown complexion

  • ඖෂධීය ශාකයක්; සාමාක ධාන්‍ය; නවලතා (ප්‍රියංගු වැනි)

  • a kind of medicinal plant; millet; a creeper (such as the Priyangu creeper)

Encyclopedia

10 entries

Sāmā
Personapproximate

  • කකුසන්ධ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අග්‍රශ්‍රාවිකාව.

  • The chief female disciple of the Buddha Kakusandha.

Sāmā2
Personapproximate

  • කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අග්‍ර උපාසිකාවන් අතුරින් කෙනෙකි.

  • One of the chief laywomen disciples of the Buddha Koṇāgamana.

Sāmā3
Personapproximate

  • කණවේර ජාතකයේ කථාව කියැවෙන බරණැස් නුවර ගණිකාවකි.

  • A courtesan of Bārāṇasī whose story is told in the Kaṇavera Jātaka.

Sāmā4
Personapproximate

  • කොසම්බියේ කීර්තිමත් පවුලක කාන්තාවකි. තම මිතුරිය සාමාවතී මිය යාමෙන් සිත් තැවුලට පත් වූ ඇය, අවසානයේ ආනන්ද හිමියන්ගේ දේශනාව ඇසීමෙන් රහත් බවට පත් විය.

  • A woman of an eminent Kosambī family who, grief-stricken after her friend Sāmāvatī’s death, eventually attained Arahantship on hearing Ānanda teach.

Sāmā5
Personapproximate

  • කොසම්බියේ පවුලක කාන්තාවකි. සිය මිතුරිය සාමාවතී මියගිය පසු දුක්බර වූ ඇය, විසි පස් වසරක් අරගල කිරීමෙන් අනතුරුව මහලු වියේදී දේශනාවක් අසා රහත් බවට පත් විය.

  • A woman of a Kosambī family who, distressed by the death of her friend Sāmāvatī, struggled for twenty-five years before attaining Arahantship in old age after hearing a discourse.

Sāmā6
Otherapproximate

  • සාමාවතී දේවියගේ මුල් නම.

  • The original name of Sāmāvatī.

Sāma
Personapproximate

  • ගිරිදන්ත ජාතකයේ (Giridanta Jātaka) දක්නට ලැබෙන බරාණසී (Bārāṇasī) රජෙකි

  • A king of Bārāṇasī who appears in the Giridanta Jātaka.

Sāma2
Otherapproximate

  • අන්ධකාරමය අන්තර්ගාමී නිරය වන ලෝකාන්තරනිරයේ (Lokantaraniraya) බල්ලන්ගෙන් එකෙකි

  • One of the hounds of the Lokantaraniraya, the dark interstitial hell.

Sāma3
Personapproximate

  • වැද්දෙකුගේ පුතුන් ලෙස උපත ලැබූ, සුවණ්ණසාම (Suvaṇṇasāma) නමින්ද හැඳින්වෙන බෝධිසත්වයාණන් වන අතර, ඔහුගේ කතාව සුවණ්ණසාම ජාතකයේ (Suvaṇṇasāma Jātaka) විස්තර වන අතර, ලිංගික සංසර්ගයකින් තොරව ගැබ්ගැනීමේ උදාහරණයක් ලෙස උපුටා දක්වනු ලැබේ

  • The Bodhisatta born as a hunter’s son, also known as Suvaṇṇasāma, whose story is told in the Suvaṇṇasāma Jātaka and who is cited as an example of conception without sexual intercourse.

Sāma4
Personapproximate

  • මිලින්දපඤ්හයේ (Milindapañha) බෝධිසත්වයාණන් රුරු (Ruru) නම් මෘග රජු ලෙස සිටි පෙර ජාතක කතාවක දේවදත්ත (Devadatta) ගේ අනන්‍යතාවය ලෙස නම් කර ඇති පුද්ගලයෙකි; මෙය රුරුමිගරාජ ජාතකයට (Rurumigarāja Jātaka) යොමු වන බව පෙනේ

  • A man named in the Milindapañha as Devadatta’s identity in a past-life story where the Bodhisatta was the deer-king Ruru, apparently referring to the Rurumigarāja Jātaka.

Found an error in the dictionary?