Pāli Dictionary

samaṇa

samrootaṇasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3शांत रहना

Synonyms

Antonyms


monastic

  • श्रमण; साधु; संन्यासी; मुनि

  • ascetic; renunciant; monk; recluse; holy man

  • MN 40

    āsavānaṃ khayā samaṇo hoti.

  • AN 3.65

    etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā param'parāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garū'ti.

doctrine

  • महाश्रमण; बुद्ध का विशेषण

  • the Great Ascetic; epithet of the Buddha

  • MN 105

    ṭhānaṃ kho pan'etaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idh'ekaccassa bhikkhuno evam'assa, taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso, chandarāgabyāpādena ruppati.

  • Snp 3.11

    ucc'āvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā, na pāraṃ diguṇaṃ yanti, na'y'idaṃ ekaguṇaṃ mutaṃ.

samāna1

approximate

saprefixrootanasuffix

Part of speech

adjective

Synonyms

Antonyms


general

  • समान; बराबर; एक जैसा; तुल्य; सामंजस्यपूर्ण

  • equal; same; similar; like; even; harmonious

  • Snp 3.11

    samānabhāgaṃ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṃ, manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato care.

cosmology

  • (संज्ञा) देवताओं का एक वर्ग (समान देवता)

  • (as noun) a class of deities (the Samānās)

  • DN 20

    samānā mahāsamanā, mānusā mānus'uttamā, khiḍḍāpadosikā āguṃ, āguṃ manopadosikā.

samāna2

approximate

saprefixmānasuffix

Part of speech

adjective

Root

sam3शांत रहना

Synonyms


general

  • होने वाला; विद्यमान; रखने वाला; उपस्थित

  • being; existing; having; present

  • AN 8.30

    idha, bhikkhave, bhikkhu app'iccho samāno, app'iccho'ti maṃ jāneyyun'ti na icchati

  • MN 40

    samaṇā samaṇā'ti vo, bhikkhave, jano sañjānāti. tumhe ca pana, ke tumhe'ti puṭṭhā samānā, samaṇ'āmhā'ti paṭijānātha.

sāma1

approximate

via inflected form sāmāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3शांत रहना


general

  • शान्ति; समाधान

  • peace; tranquillity; appeasement

sama1

approximate

samrootasuffix

via inflected form samāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3शांत रहना

Synonyms

Antonyms


meditation

  • शांति; प्रशांति; स्थिरता; मन की शांति

  • calmness; tranquillity; serenity; mental quiet

sāma2

approximate

via inflected form sāmāna · dative plural / genitive plural

Part of speech

adjective


general

  • श्याम; काला

  • brown; dark brown; black; dark

  • MN 36

    kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.

  • MN 63

    so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti

  • गान; पवित्र गीत; उपासना; सामवेद

  • song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda

  • साम (राजा, बोधिसत्त्व, श्वान और देवदत्त का नाम)

  • Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)

sama2

approximate

via inflected form samāna · dative plural / genitive plural

Part of speech

adjective

Synonyms

Antonyms


general

  • समान; तुल्य; एक समान; सदृश

  • equal; like; the same; identical (to)

  • Snp 2.1

    yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.

  • Snp 4.10

    upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

  • समतल; सपाट; संतुलित; बराबर

  • even; level; balanced; flat

  • (संज्ञा/क्रिया विशेषण) समानता; सादृश्य; समतल भूमि; कुल मिलाकर; समान रूप से; न्यायपूर्वक

  • (as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly

ethics

  • निष्पक्ष; न्यायपूर्ण; ईमानदार; धार्मिक

  • impartial; upright; just; moral; righteous

approximate

Compound structure

analyses: 3

samana
  1. sa

    अपना; स्वयं का; निजी (संस्कृत sva या पालि saka के समान पुरुषवाचक सर्वनाम या विशेषण)

  2. mana

    मन; चित्त; विज्ञान; छठी इंद्रिय (मनायतन).

samāṇā
  1. sa

    अपना; स्वयं का; निजी (संस्कृत sva या पालि saka के समान पुरुषवाचक सर्वनाम या विशेषण)

  2. māṇāmāṇa

    माप, नाप

samaiṇā
  1. sama

    शांति; प्रशांति; स्थिरता; मन की शांति

  2. iṇāiṇa

    ऋण; कर्ज़

Found an error in the dictionary?