Pāli Dictionary

sayaṃ

sastemysuffixasuffixaṃsuffix

Part of speech

indeclinable

Root

1မုသား; အိပ်ပါ

Synonyms


general

  • မိမိအလိုလို; ကိုယ်တိုင်; အလိုအလျောက်

  • oneself; by oneself; spontaneously; of one’s own accord

  • AN 10.176

    atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañ'ca lokaṃ parañ'ca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī'ti

  • Snp 4.3

    sakañ'hi diṭṭhiṃ katham'accayeyya, chand'ānunīto ruciyā niviṭṭho, sayaṃ samattāni pakubbamāno, yathā hi jāneyya tathā vadeyya.

saya

rootasuffix

via inflected form sayaṃ · nominative singular / accusative singular

Part of speech

adjective

Root

1မုသား; အိပ်ပါ

Synonyms


general

  • လျောင်းသော; နားနေသော; အိပ်သော

  • lying down; resting; sleeping

  • MN 62

    yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ, seyyath'idaṃ, uddhaṅ'gamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgam'aṅg'ānusārino vātā, assāso passāso… ayaṃ vuccati, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu.

  • MN 50

    yo mahāmeruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi, vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā.

  • နေထိုင်သော; တည်ရှိသော; သီတင်းသုံးသော

  • residing; dwelling; existing (in)

  • MN 62

    yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ, seyyath'idaṃ, uddhaṅ'gamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgam'aṅg'ānusārino vātā, assāso passāso… ayaṃ vuccati, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu.

  • MN 50

    yo mahāmeruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi, vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā.

sayanta

sayastemntasuffix

via inflected form sayaṃ · nominative singular / vocative singular

Part of speech

adjective

Root

1မုသား; အိပ်ပါ


general

  • အိပ်သော; လဲလျောင်းသော; အနားယူသော

  • sleeping; lying down; resting

  • Thag 15.2

    sayaṃ samāhito nāgo, nisinno'pi samāhito, sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.

  • Thag 16.10

    udar'āvadehakaṃ bhutvā, sayant'uttānaseyyakā, kathaṃ vattenti paṭibuddhā, yā kathā satthugarahitā.

sa

approximate

via inflected form sāyaṃ · locative singular

Part of speech

pronoun


general

  • မိမိ၏; ကိုယ်ပိုင်; မိမိနှင့်ဆိုင်သော (သက္ကတ sva သို့မဟုတ် ပါဠိ saka နှင့် ညီမျှသော ပြန်ညွှန်း သဗ္ဗနာမ် သို့မဟုတ် နာမဝိသေသန)

  • own; one’s own; self; personal (reflexive pronoun or adjective, equivalent to Sanskrit sva or Pali saka)

  • Dhp 240

    ayasāva malaṃ samuṭṭhitaṃ, tat'uṭṭhāya tam'eva khādati, evaṃ atidhonacārinaṃ sāni, kammāni nayanti duggatiṃ.

  • Snp 4.13

    parassa ce vambhayitena hīno, na koci dhammesu visesi assa, puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato sam'hi daḷhaṃ vadānā.

santi

approximate

samroottisuffix

via inflected form sāyaṃ · locative singular

Part of speech

noun

Root

as1ဖြစ်

Synonyms


general

  • ငြိမ်းချမ်းမှု; ငြိမ်သက်မှု; စန္တိ

  • peace; calm; tranquillity; the stilling (of defilements)

  • Snp 4.14

    niddaṃ na bahulīkareyya, jāgariyaṃ bhajeyya ātāpī, tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ, methunaṃ vippajahe savibhūsaṃ.

sāya

approximate

rootyasuffix

via inflected form sāyaṃ · nominative singular / accusative singular / vocative singular

Part of speech

noun · neuter

Antonyms


general

  • ညနေချမ်း; ညချမ်းချိန်

  • evening; late in the day; nightfall

  • AN 4.198

    kesamassulocako'pi hoti kesamassulocan'ānuyogam'anuyutto, ubbhaṭṭhako'pi hoti āsanappaṭikkhitto, ukkuṭiko'pi hoti ukkuṭikappadhānam'anuyutto, kaṇṭak'āpassayiko'pi hoti kaṇṭak'āpassaye seyyaṃ kappeti, sāyatatiyakam'pi udak'orohan'ānuyogam'anuyutto viharati.

approximate

Compound structure

analyses: 1

ayaṃ
  1. သူမ; ထို; ၎င်း

  2. ayaṃ

    ဤ; ဤသူ; ဤအရာ (ima ၏ ပု/ဣ လိင်၊ ဧကဝစနာ ပထမာဝိဘတ်)

Found an error in the dictionary?