Pāli Dictionary

udaya1

udprefixirootasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

i1යන්න; එන්න

Synonyms

āya

Antonyms

vaya

general

  • උදය වීම; වැඩීම (වයට එරෙහිව)

  • rising, arising; growth, increase (also of phenomena in contemplation, paired with vaya ‘passing away’)

  • AN 4.41

    katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbay'ānupassī viharati

  • Dhp 113

    yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ, ek'āhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.

  • ආදායම; ලාභය; පොලිය

  • income, profit, revenue; interest (on money)

  • AN 4.195

    seyyathā'pi, bhante, puriso uday'atthiko assapaṇiyaṃ poseyya. so udayañ'c'eva n'ādhigaccheyya, uttariñ'ca kilamathassa vighātassa bhāgī assa. evam'evaṃ kho ahaṃ, bhante, uday'atthiko bāle nigaṇṭhe payirupāsiṃ.

udaya2

Part of speech

noun · masculine

general

  • උදය (ත්‍රිපිටකයේ එන පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙකුගේ නාමය, සැවැත්නුවර බමුණෙකු හා බාවරී තෙරුන්ගේ ශිෂ්‍ය බමුණෙකු ඇතුළුව)

  • Udaya: name of several individuals in the canon, e.g. a brahmin of Sāvatthī who fed the Buddha, and a brahmin pupil of Bāvarī who questioned the Buddha (Sn 1105ff.)

  • Snp 5.14

    pahānaṃ kāmacchandānaṃ, (udayā'ti bhagavā) domanassāna c'ūbhayaṃ, thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ.

uda

approximate

udrootasuffix

via inflected form udāya · dative singular

Part of speech

noun · neuter

Root

ud2තෙත් වෙන්න

Synonyms

ka, udaka, vāri, oka, toya, jala, odaka, daka,

general

  • ජලය; දිය

  • water

  • SN 46.55

    seyyathā'pi, brāhmaṇa, udapatto saṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.

  • SN 1.20

    evaṃ me sutaṃ, ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tap'od'ārāme. atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tap'odā ten'upasaṅkami gattāni parisiñcituṃ.

  • උදර ජලය; කලල දිය

  • amniotic fluid; water of the womb

  • SN 46.55

    seyyathā'pi, brāhmaṇa, udapatto saṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā.

  • SN 1.20

    evaṃ me sutaṃ, ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tap'od'ārāme. atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tap'odā ten'upasaṅkami gattāni parisiñcituṃ.

Encyclopedia

12 entries

Udaya
Person

  • ගොඩක් වතාවක් පිඬු පිණිස පැමිණි බුදුරජාණන් වහන්සේ ගැන අප්‍රසන්නව සිටි සැවැත්නුවර බ්‍රාහ්මණයෙක්, දේවල් නැවත නැවත කළ යුතු ඇයි කියා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනාව අසා පසුව අනුගාමිකයෙක් විය

  • A brahmin of Sāvatthi who, annoyed at repeated visits from the Buddha seeking alms, became a follower after hearing the Buddha’s teaching on why things must be done again and again.

Udaya2
Person

  • දැනුමෙන් මිදීම හා අවිද්‍යාව නැසීම ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් විමසූ බ්‍රාහ්මණයෙකු වූ බාවරීගේ ශිෂ්‍යයෙක්, දේශනාවේ අවසානයේ සත්‍යය අවබෝධ කරගත්තේය

  • A brahmin disciple of Bāvarī who questioned the Buddha on emancipation through knowledge and the destruction of ignorance, and realised the truth at the end of the discourse.

Snp 5.14
Udaya3
Person

  • තම ඇමති අඩ්ඪමාසක ලෝභයෙන් තමා මැරීමට වරෙක සිතූ බව දැනගත් පසු, රාජ්‍යය අත්හැර හිමාලයේ තාපසයෙකු බවට පත්වූ බාරාණසී රජු ලෙස උපන් බෝධිසත්වයා

  • The Bodhisatta born as a king of Bārāṇasī who, after learning that his minister Aḍḍhamāsaka had once contemplated killing him out of greed, renounced the throne to become an ascetic in the Himalayas.

Udaya4
Person

  • Dappula නමින්ද හඳුන්වන ශ්‍රී ලංකාවේ පළමුවන උදය රජු, අටවන සියවසේ අගභාගයේ මහින්ද දෙවන රජුගේ පුතා ලෙසත් සේනා බිසවගේ සැමියා ලෙසත් රාජ්‍ය කළේය

  • King Udaya I of Sri Lanka, also called Dappula, who reigned in the late eighth century as son of Mahinda II and husband of Queen Senā.

Udaya5
Person

  • සේන පළමුවන රජුගේ සොහොයුරෙක් වන ඔහු ඔහුගේ ආදිපාද ලෙස සේවය කර, තම ඥාති නාළා සමඟ විවාහ වී, පසුව මහාදිපාද හා දකුණු පළාතේ පාලකයා ලෙස පත්කරන ලද අතර, රෝගාතුර වූ පසු නොබෝදිනකින් මිය ගියේය

  • A brother of King Sena I who served as his Ādipāda, married his cousin Nālā, was later made Mahādipāda and ruler of the Southern Province, and died soon after falling ill.

Udaya6
Person

  • සේන පළමුවන රජුගේ රාජ්‍ය සමයේ රෝහණය පාලනය කළ කිත්තග්ගබෝධිගේ පුත්‍රයා

  • Son of Kittaggabodhi, ruler of Rohaṇa during the reign of Sena I.

Udaya7
Person

  • සේන දෙවන රජුගේ බාල සොහොයුරා හා අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන උදය රජු, වසර එකොළහක් රාජ්‍ය කර රෝහණ පළාත මත රාජකීය පාලනය යළි ස්ථාපිත කළේය

  • King Udaya II of Sri Lanka, younger brother and successor of Sena II, who reigned eleven years and restored royal rule over the province of Rohaṇa.

Udaya8
Person

  • සේන දෙවන රජුගේ බාල සොහොයුරා වන මහින්ද සහ කිත්ති බිසවගේ පුත්‍රයා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ තෙවන උදය රජු, දප්පුල හතරවන රජු යටතේ යුවරජ ලෙස සේවය කර පසුව ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විය

  • King Udaya III of Sri Lanka, son of Mahinda (a younger brother of Sena II) and Queen Kittī, who served as yuvarāja under Dappula IV before succeeding him.

Udaya9
Person

  • සේන තුන්වන රජුගේ මිතුරා හා යුවරජයා වූ, ඔහුව අනුප්‍රාප්ත වූ ශ්‍රී ලංකාවේ සිව්වන උදය රජු, වසර අටක් රාජ්‍ය කළ අතර එම කාලය තුළ දිවයින චෝල ආක්‍රමණයක් පලවා හැරියේය

  • King Udaya IV of Sri Lanka, a friend and yuvarāja of Sena III whom he succeeded, reigning eight years during which the island repelled a Coḷa invasion.

Udaya10
Person

  • සේන පස්වන රජුගේ බාල සොහොයුරා හා යුවරජයා වූ ඔහු, තම මවගේ රජු සමඟ ඇති වූ ආරවුලේදී මවගේ පාර්ශ්වයට එකතු විය

  • A younger brother and yuvarāja of King Sena V, who took his mother’s side in her dispute with the king.

Udaya11
Person

  • සැබෑ සේනාධිනායකයාගේ නොපැමිණීමේදී සේන පස්වන රජු විසින් පත් කරන ලද සේනාපතියෙක්, පසුව එම සේනාධිනායකයා විසින්ම පරාජය කර රටින් පිටුවහල් කරන ලදී

  • A general appointed by King Sena V during the absence of the actual commander-in-chief, who was later defeated by that commander and banished from the country.

Udaya12
Other

  • උදායී-භද්ද වෙත යොමු කරන පරමර්ශන ලිපිනයකි

  • A cross-reference entry pointing to Udāyī-bhadda.

Found an error in the dictionary?