Pāli Dictionary

upayāna

upaprefixrootanasuffix

Part of speech

noun · neuter

Root

i1जाना; आना

Antonyms


general

  • निकट आना; आगमन

  • approach; arrival; advancing towards

  • DN 1

    te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyath'idaṃ… abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati

upāyana

approximate

upaprefixirootanasuffix

Part of speech

noun · neuter

Root

i1जाना; आना

Synonyms


general

  • भेंट, उपहार, कर

  • present; gift; tribute; offering

  • Ja 533

    upāyanañ'ca te deva, n'āññaṃ passāmi edisaṃ, sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manuj'ādhipa.

upaya1

upaprefixirootasuffix

via inflected form upayāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

i1जाना; आना

Antonyms


general

  • निकटता; किसी में संलग्नता

  • approach; engagement (with something)

  • SN 12.15

    upaya-upādān'ābhinivesa-vinibandho khv'āyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena. tañ'c'āyaṃ upaya-upādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinives'ānusayaṃ na upeti na upādiyati n'ādhiṭṭhāti, attā me'ti.

mind

  • आसक्ति; मन का चिपकाव

  • attachment; clinging (of the mind)

  • Snp 4.13

    yā kāc'imā sammutiyo puthujjā, sabbā'va etā na upeti vidvā, anūpayo so upayaṃ kim'eyya, diṭṭhe sute khantim'akubbamāno.

  • SN 22.4

    rūpadhātuyā kho yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upay'upādānā cetaso adhiṭṭhān'ābhinives'ānusayā, tesaṃ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā cittaṃ suvimuttan'ti vuccati.

upaya2

upaprefixirootasuffix

via inflected form upayāna · dative plural / genitive plural

Part of speech

adjective

Root

1जाना

Antonyms


mind

  • (किसी से) आसक्त; संलग्न

  • who is attached (to); who is engaged (with)

  • Snp 4.3

    upayo hi dhammesu upeti vādaṃ, anūpayaṃ kena kathaṃ vadeyya, attā nirattā na hi tassa atthi, adhosi so diṭṭhim'idh'eva sabban'ti.

  • SN 22.53

    upayo, bhikkhave, avimutto, anupayo vimutto. rūp'upayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūp'ārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nand'ūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.

upāya1

approximate

upaprefixirootasuffix

via inflected form upāyāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Antonyms


mind

  • आकर्षण; रुचि; संलग्नता

  • attraction to, interest in, or engagement with something; inclination

  • MN 112

    viññāṇaṃ kho ahaṃ, āvuso, abalaṃ virāgunaṃ anassāsikan'ti viditvā ye viññāṇe upāy'ūpādānā cetaso adhiṭṭhān'ābhinives'ānusayā tesaṃ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṃ me cittan'ti pajānāmi.

  • पूर्वाग्रह; झुकाव

  • bias; inclination; a leaning towards a view or attachment

upāya2

approximate

upaprefixirootasuffix

via inflected form upāyāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

i1जाना; आना

Synonyms


general

  • उपाय, साधन, तरीका

  • means; method; way; expedient

  • Thag 2.19

    upāyakusalen'āhaṃ, buddhen'ādiccabandhunā yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahin'ti.

Found an error in the dictionary?