Pāli Dictionary

samaṇa

samrootaṇasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

Synonyms

brāhmaṇa, pabbajita, paradattūpajīvī, yati

Antonyms

assamaṇa, asamaṇa

monastic

  • ශ්‍රමණයා; පැවිද්දා; සන්සිඳවන ලද කෙලෙස් ඇත්තා

  • ascetic; renunciant; monk; recluse; holy man

  • MN 40

    āsavānaṃ khayā samaṇo hoti.

  • AN 3.65

    etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā param'parāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garū'ti.

doctrine

  • මහා ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ; බුදුරජාණන් වහන්සේ

  • the Great Ascetic; epithet of the Buddha

  • MN 105

    ṭhānaṃ kho pan'etaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idh'ekaccassa bhikkhuno evam'assa, taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso, chandarāgabyāpādena ruppati.

  • Snp 3.11

    ucc'āvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā, na pāraṃ diguṇaṃ yanti, na'y'idaṃ ekaguṇaṃ mutaṃ.

samāna1

approximate

saprefixmārootanasuffix

Part of speech

adjective

Synonyms

samagga, sama, sadisa, sādisa, sarikkha, tulya, nibbisesa

Antonyms

asamāna

general

  • සමාන; එකම; සදෘශ; සමාන වූ; එකඟ

  • equal; same; similar; like; even; harmonious

  • Snp 3.11

    samānabhāgaṃ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṃ, manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato care.

cosmology

  • (නාම) දෙවිවරුන්ගේ කණ්ඩායමක් (සමාන)

  • (as noun) a class of deities (the Samānās)

  • DN 20

    samānā mahāsamanā, mānusā mānus'uttamā, khiḍḍāpadosikā āguṃ, āguṃ manopadosikā.

samāna2

approximate

saprefixmānasuffix

Part of speech

adjective

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

Synonyms

santa

general

  • පවත්නා; විද්‍යමාන; ඇති; වෙමින් පවත්නා

  • being; existing; having; present

  • AN 8.30

    idha, bhikkhave, bhikkhu app'iccho samāno, app'iccho'ti maṃ jāneyyun'ti na icchati

  • MN 40

    samaṇā samaṇā'ti vo, bhikkhave, jano sañjānāti. tumhe ca pana, ke tumhe'ti puṭṭhā samānā, samaṇ'āmhā'ti paṭijānātha.

sāma1

approximate

via inflected form sāmāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

general

  • සංසිඳීම; සමාදානය; සාමය

  • peace; tranquillity; appeasement

sama1

approximate

samrootasuffix

via inflected form samāna · genitive plural

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

Synonyms

sāmañña, samatha

Antonyms

visama, asama

meditation

  • සන්සිඳීම; සැනසීම; ශාන්ත බව; සිතේ සන්සුන්කම

  • calmness; tranquillity; serenity; mental quiet

sāma2

approximate

via inflected form sāmāna · dative plural / genitive plural

Part of speech

adjective

general

  • කළු පැහැති

  • brown; dark brown; black; dark

  • MN 36

    kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.

  • MN 63

    so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti

  • ගීතය; ශුද්ධ ගීතය; වන්දනය; සාම වේදය

  • song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda

  • සාම (රජ, බෝසත්, බල්ලා සහ දේවදත්තගේ නම)

  • Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)

sama2

approximate

via inflected form samāna · dative plural / genitive plural

Part of speech

adjective

Synonyms

samāna, kappa, sadisa, sarikkha

Antonyms

visama, asama, visesī

general

  • සමාන; සම; එක හා සමාන; සදෘශ

  • equal; like; the same; identical (to)

  • Snp 2.1

    yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.

  • Snp 4.10

    upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

  • මට්ටම් වූ; පැතලි; සමබර; ඒකාකාරී

  • even; level; balanced; flat

  • (නාම/ක්‍රියා විශේෂණ) සමානත්වය; සාදෘශ්‍යය; සමතලා බිම; සම්පූර්ණයෙන්; සමානව; සාධාරණව

  • (as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly

ethics

  • පක්ෂපාත නොවූ; සාධාරණ; ඍජු; ධාර්මික

  • impartial; upright; just; moral; righteous

approximate

Compound structure

analyses: 3

samana
  1. sa

    තමාගේ; තමන්ගේම; පෞද්ගලික (සංස්කෘත sva හෝ පාලි saka ට සමාන ආත්මාර්ථක සර්වනාමයක් හෝ නාම විශේෂණයක්)

  2. mana

    සිත; චිත්තය; මනස; සයවන ආයතනය.

samāṇā
  1. sa

    තමාගේ; තමන්ගේම; පෞද්ගලික (සංස්කෘත sva හෝ පාලි saka ට සමාන ආත්මාර්ථක සර්වනාමයක් හෝ නාම විශේෂණයක්)

  2. māṇāmāṇa

    මිනුම, ප්‍රමාණය

samaiṇā
  1. sama

    සන්සිඳීම; සැනසීම; ශාන්ත බව; සිතේ සන්සුන්කම

  2. iṇāiṇa

    ණය

Found an error in the dictionary?