Pāli Dictionary

sameti1

saṃprefixestemtisuffix

via inflected form same · 1st person·imperative·reflexive singular / 3rd person·optative singular / 2nd person·optative singular / 1st person·optative singular

Part of speech

verb

Synonyms

saṃsandati, sandhiyati

general

  • හමුවෙයි; මුහුණ දෙයි; එක්රැස් වෙයි; ළඟා වෙයි

  • meets; encounters; comes together; arrives at

  • Snp 4.11

    ete ca ñatvā upanissitā'ti, ñatvā munī nissaye so vimaṃsī, ñatvā vimutto na vivādam'eti, bhav'ābhavāya na sameti dhīro'ti.

  • එකඟ වෙයි; ගැළපෙයි; සුදුසු වෙයි; සිත් ගනී

  • agrees; matches; fits; is agreeable to

  • MN 75

    mayā'pi kho etaṃ, bho gotama, sutaṃ pubbakānaṃ paribbājakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ, ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhan'ti. ta'y'idaṃ, bho gotama, sametī'ti.

  • AN 7.47

    mayā'pi kho etaṃ, brāhmaṇa, sutaṃ aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mah'ānisaṃsan'ti. ta'y'idaṃ, bho gotama, sameti bhoto c'eva gotamassa amhākañ'ca, yadidaṃ sabbena sabbaṃ.

  • සමගාමී වෙයි; එක්සත් වෙයි; සමඟ එකඟ වෙයි

  • harmonizes; is united; is in accord with

sama1

samrootasuffix

via inflected form same · accusative plural / locative singular

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

Synonyms

sāmañña, samatha

Antonyms

visama, asama

meditation

  • සන්සිඳීම; සැනසීම; ශාන්ත බව; සිතේ සන්සුන්කම

  • calmness; tranquillity; serenity; mental quiet

sameti2

samestemtisuffix

via inflected form same · 1st person·imperative·reflexive singular / 3rd person·optative singular / 2nd person·optative singular / 1st person·optative singular

Part of speech

verb

Synonyms

pasādeti

mind

  • සන්සුන් කරයි; ස්ථාවර කරයි; නිශ්චල කරයි; පහ කරයි

  • calms; settles; stills; makes subside

  • Iti 87

    tayo vitakke kusale vitakkaye, tayo pana akusale nirākare, sa ve vitakkāni vicāritāni, sameti vuṭṭhī'va rajaṃ samūhataṃ.

  • Dhp 265

    yo ca sameti pāpāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso, samitattā hi pāpānaṃ, samaṇo'ti pavuccati.

sama2

via inflected form same · accusative plural / locative singular / vocative singular

Part of speech

adjective

Synonyms

samāna, kappa, sadisa, sarikkha

Antonyms

visama, asama, visesī

general

  • සමාන; සම; එක හා සමාන; සදෘශ

  • equal; like; the same; identical (to)

  • Snp 2.1

    yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.

  • Snp 4.10

    upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

  • මට්ටම් වූ; පැතලි; සමබර; ඒකාකාරී

  • even; level; balanced; flat

  • (නාම/ක්‍රියා විශේෂණ) සමානත්වය; සාදෘශ්‍යය; සමතලා බිම; සම්පූර්ණයෙන්; සමානව; සාධාරණව

  • (as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly

ethics

  • පක්ෂපාත නොවූ; සාධාරණ; ඍජු; ධාර්මික

  • impartial; upright; just; moral; righteous

samā

via inflected form same · vocative singular

Part of speech

noun · feminine

Synonyms

vassa, saṃvacchara, hāyana, vacchara

general

  • අවුරුද්ද

  • year

  • Dhp 106

    māse māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ, ekañ'ca bhāvit'attānaṃ, muhuttam'api pūjaye, sā'y'eva pūjanā seyyo, yañ'ce vassasataṃ hutaṃ.

  • SN 1.38

    pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ, cittañ'ca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīn'attharūpā na pāraṅ'gamā te.

sāma1

approximate

via inflected form sāme · accusative plural / locative singular

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

general

  • සංසිඳීම; සමාදානය; සාමය

  • peace; tranquillity; appeasement

sāma2

approximate

via inflected form sāme · accusative plural / locative singular / vocative singular

Part of speech

adjective

general

  • කළු පැහැති

  • brown; dark brown; black; dark

  • MN 36

    kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.

  • MN 63

    so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti

  • ගීතය; ශුද්ධ ගීතය; වන්දනය; සාම වේදය

  • song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda

  • සාම (රජ, බෝසත්, බල්ලා සහ දේවදත්තගේ නම)

  • Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)

sāmā

approximate

sāmastemāsuffix

via inflected form sāme · vocative singular

Part of speech

noun · feminine

Root

sam3සන්සුන් වෙන්න

cosmology

  • බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන කාන්තා නාමයක් (රහත් භික්ෂුණිය, අග්‍ර ශ්‍රාවිකාව, ගණිකාව වැනි)

  • name of several women in Buddhist literature, including an arahant nun (Sāmā Therī), chief female disciples of past Buddhas, and a courtesan

  • Thig 2.10

    itthaṃ sudaṃ sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

  • Thig 3.1

    itthaṃ sudaṃ aparā sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

Found an error in the dictionary?