พระเถระบุตรพราหมณ์ผู้มีชื่อเสียงแห่งราชคฤห์ ผู้ปฏิเสธการแต่งงานเพื่ออุทิศตนแก่พระธรรม และเมื่อถูกกล่าวหาผิดๆ ว่ากระทำผิดของผู้อื่นจนถูกตัดสินโทษเสียบ ก็ได้บรรลุฉฬภิญญาและอรหัตผลด้วยการสัมผัสของพระพุทธเจ้า บาดแผลก็หายเป็นปกติอย่างอัศจรรย์

A thera, son of an eminent brahmin of Rājagaha, who declined marriage to devote himself to the Dhamma and, after being wrongly condemned to impalement for another’s crime, attained sixfold higher knowledge and Arahantship through the Buddha’s touch, his wound miraculously healing.

พระเถระบุตรพราหมณ์แห่งสาเกต ผู้บวชหลังได้เห็นยมกปาฏิหาริย์และฟังพระพุทธเจ้าตรัสกาฬการามสูตร แล้วบรรลุอรหัตผลที่ราชคฤห์

A thera, son of a brahmin of Sāketa, who joined the Order after witnessing the Twin Miracle and the Buddha’s teaching of the Kāḷakārāma Sutta, and attained Arahantship at Rājagaha.

เทพผู้มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าที่อัญชนวันในสาเกต และได้สนทนาแลกเปลี่ยนคาถากับพระองค์

A deva who visited the Buddha at the Añjanavana in Sāketa and exchanged verses with him.

พระเถระผู้เป็นอุปัฏฐากของพระเรวตะ ผู้ถูกภิกษุวัชชีชักจูงให้รับจีวรและพูดสนับสนุนพวกตนในข้อพิพาทเรื่องวัตถุสิบประการ จนถูกพระเรวตะขับไล่ทันทีเมื่อทราบเรื่อง

A thera and attendant of the elder Revata who, persuaded by Vajjian monks during their dispute over the Ten Points to accept a robe and speak in their favour, was promptly dismissed by Revata on discovering the deed.

พระอรหันต์ที่พระเจ้าอโศกทรงส่งไปพร้อมกับโสณะเมื่อสิ้นสังคายนาครั้งที่สามเพื่อเผยแผ่ศาสนาที่สุวรรณภูมิ ทั้งสองปราบผีเสื้อที่จับกินทารกในราชวงศ์และทำให้ผู้คนหมื่นๆ นับถือศาสนา

An Arahant sent by Asoka, together with Soṇa, at the close of the Third Council to convert Suvaṇṇabhūmi, where they overcame a demon that preyed on royal infants and converted tens of thousands.

ชายหนุ่มพราหมณ์ ศิษย์ของปาราสริยะ ผู้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าที่กชังคลาและได้ฟังอินทริยภาวนาสูตรว่าด้วยการอบรมอินทรีย์

A brahmin youth, pupil of Pārāsariya, who visited the Buddha at Kajaṅgalā and was taught the Indriyabhāvanā Sutta on the development of the faculties.

ชายหนุ่มแห่งโกสัมพี บุตรของอำมาตย์พระเจ้าอุเทน ผู้กลายเป็นสาวกฆราวาสที่ทุ่มเทของพระมหากัจจายนะ บรรลุโสดาบันและสร้างวัด แม้มารดาของตนปฏิเสธที่จะอุปถัมภ์พระสงฆ์และไปเกิดเป็นเปรต

A youth of Kosambī, son of a minister of King Udena, who became a devoted lay follower of Mahā-Kaccāna, attained Stream-winning, and built a monastery, though his own mother’s refusal to support the monks led to her rebirth as a peta.

ชายหนุ่มพราหมณ์ผู้ได้รับคำตอบที่ถูกต้องจากพระพุทธเจ้าเพื่อชนะใจธิดาของพญานาคเอรกปัตต์ ทำให้ตนเองบรรลุโสดาบันไปด้วย และพญานาคผู้ปีติยินดีก็ติดตามมาฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า

A brahmin youth taught the correct answers by the Buddha to win the hand of the nāga king Erakapatta’s daughter, becoming a Stream-winner in the process and bringing the delighted nāga king to hear the Buddha teach.

ศิษย์ของพราหมณ์พรหมายุ ผู้ถูกส่งไปตรวจสอบมหาปุริสลักษณะสามสิบสองประการของพระพุทธเจ้า และเมื่อยืนยันได้แล้วก็เฝ้าสังเกตพระอิริยาบถทุกอย่างของพระองค์อย่างเงียบๆ ตลอดเจ็ดเดือนก่อนกลับไปรายงาน

A pupil of the brahmin Brahmāyu who was sent to verify the Buddha’s thirty-two marks of a Great Man and, having confirmed them, discreetly observed the Buddha’s every posture for seven months before reporting back.

ชายหนุ่มผู้เป็นมหาดเล็กส่วนพระองค์ของพระเจ้าปเสนทิ ผู้ที่พระพุทธเจ้าทรงสอนคาถาว่าด้วยความพอดีในการบริโภคอาหารให้สวดทุกครั้งที่พระราชาเสวย

A youth, personal attendant of King Pasenadi, whom the Buddha taught a stanza on moderation in eating to be recited whenever the king dined.

ราชกุมารที่พระพุทธเจ้าโกนาคมนะทรงสอนที่สุรินทวดี ผู้ต่อมาได้เป็นอัครสาวกของพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น

A royal prince taught by the Buddha Koṇāgamana at Surindavatī who later became that Buddha’s chief disciple.

น้องชายของพระพุทธเจ้าเวสสภูผู้ได้ฟังปฐมเทศนาและต่อมาได้เป็นอัครสาวกของพระองค์

A younger brother of the Buddha Vessabhū who received his first discourse and later became his chief disciple.

บุตรของพระพุทธเจ้ากกุสันธะในช่วงเสวยชีวิตฆราวาสครั้งสุดท้าย

The son of the Buddha Kakusandha in his final lay life.

ชื่อของพระโพธิสัตว์ในสมัยพระพุทธเจ้าสุเมธะ เมื่อครั้งที่ทรงบริจาคทรัพย์มหาศาลเป็นทานก่อนออกบวช

The name of the Bodhisatta in the time of the Buddha Sumedha, when he spent a vast fortune on alms-giving before joining the Order.

บิดาของพระพุทธเจ้ามังคละ ผู้มาจากวรรณะกษัตริย์

A warrior-caste father of the Buddha Maṅgala.

บุตรของพระพุทธเจ้าปทุมุตตระในช่วงเสวยชีวิตฆราวาสครั้งสุดท้าย ซึ่งระบุว่าคือพระโพธิสัตว์

The son of the Buddha Padumuttara in his final lay life, identified as the Bodhisatta.

หลานชายของพระเจ้าขัลลาฏนาคะแห่งศรีลังกา ผู้ร่วมกับพี่น้องวางแผนปลงพระชนม์กษัตริย์ และเมื่อแผนถูกเปิดเผยก็กระโดดเข้ากองไฟฌาปนกิจปลิดชีวิตตนเอง

A nephew of King Khallātanāga of Sri Lanka who conspired with his brothers to kill the king and, on discovery, took his own life by leaping onto a funeral pyre.

เศรษฐีผู้มั่งคั่งแห่งสาวัตถี ผู้ที่เรื่องราวของบุตรชายปรากฏอยู่ในวัฏฏกชาดก

A wealthy banker of Sāvatthi whose son’s story is told in the Vaṭṭaka Jātaka.

นครที่พระพุทธเจ้ามังคละประสูติ

The city in which the Buddha Maṅgala was born.

นครของพระเจ้าอรินทมะ ที่ซึ่งพระพุทธเจ้าเรวตะทรงแสดงธรรมแก่พระราชาและประชาชนที่มาชุมนุมกัน

The city of King Arindama, where the Buddha Revata taught him and the assembled populace.

เมืองเล็กที่พระพุทธเจ้าเรวตะประทับเจริญสมาธิใกล้ๆ เป็นเวลาเจ็ดวันก่อนทรงแสดงธรรมเรื่องคุณของนิโรธสมาบัติ

A township near which the Buddha Revata spent seven days in meditation before teaching on the attainment of cessation.

หนึ่งในปราสาทที่พระพุทธเจ้าปทุมะประทับก่อนเสด็จออกผนวช

One of the palaces occupied by the Buddha Paduma before his renunciation.

เมืองเล็กของชาวโกลิยะ ที่ซึ่งพระพุทธเจ้าเมื่อประทับอยู่ได้รับการเข้าเฝ้าจากหัวหน้าหมู่บ้านชื่อปาตาลิยะ

A township of the Koliyan people where the Buddha, during a stay, was visited by the headman Pātaliya.

สำนักภิกษุณีที่พระเจ้ามหาเสนะแห่งศรีลังกาทรงสร้าง

A nunnery built by King Mahāsena of Sri Lanka.

แม่ทัพผู้รับใช้พระเจ้าโมคคัลลานะที่ 1 แห่งศรีลังกา

A general serving King Moggallāna I of Sri Lanka.

ห้องปฏิบัติสมาธิที่แม่ทัพอุตตระ (25) สร้างขึ้น

A meditation hall built by the general Uttara (25).

เสนาบดีของพระเจ้าเสนะที่ 1 แห่งศรีลังกา ผู้สร้างเรือนพักชื่ออุตตรเสนะในวัดอภยุตตระ

A minister of King Sena I of Sri Lanka who built a dwelling house called Uttarasena in the Abhayuttara monastery.

พระเถระผู้พร้อมกับผู้อื่นอีกหกหมื่นรูปเดินทางจากอาศรมวัฏฏนิยะไปร่วมพิธีวางศิลาฤกษ์มหาสถูปที่อนุราธปุระ

A thera who, with sixty thousand others, travelled from the Vattaniya hermitage to attend the foundation ceremony of the Great Stupa at Anurādhapura.

เศรษฐีแห่งอุตตรคาม บิดาของอุตตรา (13)

A banker of Uttaragāma, father of Uttarā (13).

นักพรตอาชีวกผู้ถวายหญ้าแปดกำมือแด่พระพุทธเจ้ามังคละเพื่อใช้เป็นอาสนะ

An Ājīvaka ascetic who offered eight handfuls of grass to the Buddha Maṅgala for his seat.

การอ้างอิงถึงวัดเภรปาสาณะ

A reference to the Bherapāsāna monastery.

ภิกษุณีอรหันต์ผู้เกิดในตระกูลศากยะแห่งกบิลพัสดุ์ ผู้เคยเป็นสตรีในราชสำนักของพระโพธิสัตว์ก่อนออกบวชพร้อมกับพระนางมหาปชาบดีโคตมี

An Arahant nun born into a Sakyan family of Kapilavatthu who served as a lady of the Bodhisatta’s court before renouncing the world alongside Mahāpajāpatī Gotamī.

ภิกษุณีอรหันต์ผู้เป็นธิดาของกุลบุตรแห่งสาวัตถี ผู้ออกบวชหลังจากได้ฟังพระปฏาจาราแสดงธรรม และบรรลุความหลุดพ้นด้วยความตั้งใจแน่วแน่ที่จะไม่ลุกจากท่านั่งจนกว่าจะหลุดพ้น

An Arahant nun, daughter of a clansman of Sāvatthi, who entered the Order after hearing Paṭācārā teach and won liberation through her resolve not to leave her sitting posture until freed.

อุบาสิกาที่ปรากฏในสองคาถาแห่งพระเถรคาถาซึ่งเชื่อกันว่าเป็นของพระอานนท์ ผู้ตักเตือนนางเรื่องความหลงในความงามของตน แต่บางท่านกล่าวว่าคาถาทั้งสองนี้แท้จริงมุ่งไปที่ผู้ที่หลงใหลในตัวนางอัมพปาลี

A lay disciple admonished in two verses of the Theragāthā attributed to Ānanda for her vanity over her own beauty, though some say the verses instead addressed those infatuated with Ambapāli.

ภรรยาของปุณณสีหะและมารดาของนางอุตตราอีกนางหนึ่ง เรื่องราวปรากฏภายใต้ชื่อปุณณสีหะ

The wife of Puṇṇasīha and mother of another Uttarā, whose story is told under Puṇṇasīha.

ธิดาของนันทกะแม่ทัพของพระเจ้าปิงคละแห่งสุรัฏฐะ เรื่องราวปรากฏภายใต้ชื่อนันทกะ

The daughter of Nandaka, a general of Piṅgala, king of Surattha, whose story is told under Nandaka.

ยักษิณีสาวน้องสาวของปุนัพพสุ เรื่องราวปรากฏภายใต้ชื่ออุตตรมาตา

A young yakkhiṇī, sister of Punabbasu, whose story is told under Uttaramātā.

พระมารดาของพระพุทธเจ้ามังคละ

The mother of the Buddha Maṅgala.

สตรีพราหมณ์ผู้เป็นทั้งพระมารดาของพระพุทธเจ้าโกนาคมนะ และในอีกภพชาติหนึ่งเป็นอัครสาวิกาของพระองค์

A brahmin lady who was both the mother of the Buddha Koṇāgamana and, in a separate life, his chief female disciple.

อัครสาวิกาของพระพุทธเจ้านารทะ

The chief female disciple of the Buddha Nārada.

พระชายาของพระพุทธเจ้าปทุมะในภพสุดท้ายเมื่อยังทรงเป็นคฤหัสถ์

The wife of the Buddha Paduma during his last life as a layman.

หนึ่งในบรรดาอุบาสิกาผู้อุปถัมภ์คนสำคัญของพระพุทธเจ้าวิปัสสี

One of the chief female lay supporters of the Buddha Vipassī.

ธิดาของเศรษฐีอุตตระผู้ถวายข้าวมธุปายาสแด่พระพุทธเจ้ามังคละก่อนที่พระองค์จะตรัสรู้

The daughter of the banker Uttara who offered a meal of milk-rice to the Buddha Maṅgala just before his enlightenment.