Pāli Dictionary

vuṭṭhāna

udprefixṭhārootanasuffix

Part of speech

noun · neuter

Root

ṭhā1ยืน

Synonyms

padhāna, vuṭṭhāpana, atikkamana, samatikkamana

Antonyms

āpatti, anuṭṭhāna

general

  • การโผล่ขึ้น; การผุดขึ้นมา

  • emerging; rising out of; surfacing

  • AN 9.36

    yāni ca kho imāni, bhikkhave, nissāya dve āyatanāni, n'evasaññān'āsaññ'āyatana-samāpatti ca saññāvedayitanirodho ca, jhāyīh'ete, bhikkhave, samāpattikusalehi samāpattivuṭṭhānakusalehi samāpajjitvā vuṭṭhahitvā sammā akkhātabbānī'ti vadāmī'ti.

  • MN 43

    kati pan'āvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāyā'ti? dve kho, āvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāya, sabbanimittānañ'ca manasikāro, animittāya ca dhātuyā amanasikāro.

  • ความพยายาม; ความริเริ่ม; กิจกรรม

  • making effort; exertion; initiative; activity

  • การหายจากอาการเจ็บป่วย; การฟื้นตัว

  • recovery from illness; getting better

monastic

  • การให้ออกจากอาบัติ; การคืนสถานภาพในสงฆ์

  • rehabilitation (of a monk, after an offence); reinstatement in the Order

  • SN 20.10

    maraṇamattañ'h'etaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ yadidaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati. yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati.

  • MN 48

    dhammatā esā, bhikkhave, diṭṭhisampannassa puggalassa, kiñ'c'āpi tathārūpiṃ āpattiṃ āpajjati, yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati, atha kho naṃ khippam'eva satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu deseti vivarati uttānīkaroti, desetvā vivaritvā uttānīkatvā āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati.

  • การให้อุปสมบทขั้นสูง (แก่ภิกษุณี)

  • giving higher ordination (to a nun)

meditation

  • การก้าวข้าม; การออกจากฌานสู่ระดับที่สูงขึ้น

  • rising to the next level; emerging (from meditative absorption); transcending

  • AN 10.21

    puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti.

  • การก้าวขึ้นเหนือ; การเลื่อนผ่านพ้นระดับหนึ่ง

  • rising above; moving beyond (a state or level)

Found an error in the dictionary?