อัครสาวิกาของพระพุทธเจ้าทีปังกร

The chief woman disciple of Dīpaṅkara Buddha.

หนึ่งในสี่ชายาของมฆะผู้สร้างสระน้ำไว้ในหอของตน และด้วยเหตุนี้จึงไปเกิดเป็นชายาของพระอินทร์ ทำให้ชื่อของนางกลายเป็นที่มาของสระนันทาโบกขรณี

One of the four wives of Magha who built a pond within his hall and was consequently reborn as Sakka’s consort, giving her name to the Nandā-pokkharaṇī pool.

ชื่อรวมของธิดาสามคนของพระโพธิสัตว์ในชาติหนึ่ง เรื่องราวเล่าไว้ในสุวรรณหังสชาดก

The collective name of three daughters of the Bodhisatta in one of his births, whose story is told in the Suvaṇṇahaṃsa Jātaka.

ธิดาของจันทกุมาร

A daughter of Candakumāra.

ภิกษุณีรูปหนึ่ง เป็นน้องสาวคนหนึ่งของถุลลนันทา ร่วมกับนันทวดีและสุนทรีนันทา

A nun, one of the sisters of Thullanandā, alongside Nandavatī and Sundarī-Nandā.

ผู้ที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศเป็นเอตทัคคะฝ่ายภิกษุณีในด้านฌานสมาบัติ ธิดาของพระเจ้าสุทโธทนะและพระนางมหาปชาบดี และเป็นน้องสาวของพระนันทเถระ โดยทั่วไปถูกระบุว่าเป็นองค์เดียวกับสุนทรีนันทา แม้ตำนานของนางจะปะปนกับภิกษุณีองค์อื่นที่มีนามเดียวกัน

Declared by the Buddha foremost among nuns in meditative power, a daughter of Suddhodana and Mahāpajāpatī and sister of Nanda Thera, generally identified with Sundarī-Nandā though her legend has become entangled with those of other nuns of the same name.

ภิกษุณีรูปหนึ่งซึ่งแยกจากพระนันทาผู้มีชื่อเสียงกว่า ผู้สิ้นชีวิตที่ญาติกาและไปเกิดในสุทธาวาสอย่างฉับพลัน จะไม่หวนกลับสู่โลกนี้อีก

A nun, distinct from the more famous Nandā, who died at Ñātika and was spontaneously reborn in the Pure Abodes, never to return to this world.

หนึ่งในอัครอุปัฏฐายิกาของพระพุทธเจ้ากกุสันธะ

One of the chief women supporters of Kakusandha Buddha.

ธิดาของพระเจ้าอานันทะแห่งหังสวดี และเป็นน้องสาวต่างมารดาของพระพุทธเจ้าปทุมุตตระ ระบุว่าเป็นอดีตชาติหนึ่งของพระเถรีสกุลา

A daughter of King Ānanda of Haṃsavatī and half-sister of Padumuttara Buddha, identified as a previous birth of the elder nun Sakulā.

พระอรหันต์ พระขนิษฐาของพระเจ้ากาฬาโศก ผู้มีบทบาทสำคัญในการโน้มน้าวให้พระราชาทรงสนับสนุนภิกษุฝ่ายออร์โธดอกซ์ ในยามที่พระองค์ทรงโน้มเอียงไปทางฝ่ายนอกรีต

An Arahant, sister of King Kāḷāsoka, who was instrumental in winning the king’s support for the orthodox monks when he had been inclined to favour the heretics.

ภรรยาของนันทเสนะ

The wife of Nandasena.

หนึ่งในปราสาทที่พระพุทธเจ้าปทุมะทรงประทับในพระชาติสุดท้ายก่อนออกผนวช

One of the palaces occupied by Paduma Buddha in his last lay life.

ปราสาทหลังหนึ่งที่พระพุทธเจ้าสุชาตะทรงประทับในพระชาติสุดท้ายก่อนออกผนวช

A palace occupied by Sujāta Buddha in his last lay life.

สันนิษฐานว่าเป็นนามของนักดนตรีสวรรค์หญิงในราชสำนักของพระอินทร์

Probably the name of a celestial female musician of Indra’s court.

ชื่อรวมของกษัตริย์นันทะทั้งเก้าพระองค์ผู้ครองราชย์ต่อจากโอรสสิบพระองค์ของพระเจ้ากาฬาโศก

The collective name of the nine Nanda kings who ruled after the ten sons of Kāḷāsoka.

บุตรของพระเจ้าสุทโธทนะและพระนางมหาปชาบดี เป็นพระอนุชาต่างมารดาของพระพุทธเจ้า ถูกนำเข้าสู่คณะสงฆ์ในวันแต่งงานของตนเอง และภายหลังบรรลุอรหัตผล

Son of Suddhodana and Mahāpajāpatī, half-brother of the Buddha, who was led into the monastic order on his own wedding day and later became an Arahant.

ศิษย์พราหมณ์ผู้มีนามว่านันทมาณพ หนึ่งในศิษย์เอกของพราหมณ์พาวรี ผู้ทูลถามปัญหาต่อพระพุทธเจ้าและภายหลังบรรลุอรหัตผล

A brahmin student called Nanda māṇava, one of the chief disciples of Bāvarī, who questioned the Buddha and later became an Arahant.

คนเลี้ยงโคแห่งเมืองโกสัมพี รู้จักกันในนามนันทโคปาลกะ ผู้บวชหลังจากได้ฟังอุปมาเรื่องท่อนไม้ลอยไปสู่ทะเลของพระพุทธเจ้า และไม่นานก็บรรลุอรหัตผล

A cowherd of Kosambī known as Nanda-Gopālaka, who was ordained after hearing the Buddha’s simile of a log floating to the sea, and soon became an Arahant.

พระอรหันต์ซึ่งในอดีตชาติเป็นนายพรานผู้สร้างกระท่อมถวายพระปัจเจกพุทธเจ้าอนุรุทธะ ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต และภายหลังทูลถามพระพุทธเจ้าเรื่องฝั่งโน้น อาจเป็นบุคคลเดียวกันกับคนเลี้ยงโคนันทโคปาลกะ

An Arahant, formerly a hunter who built a hut for the Pacceka Buddha Anuruddha, was reborn in Tusita, and later questioned the Buddha about the “further shore”; possibly the same figure as the cowherd Nanda-Gopālaka.

คนเลี้ยงสัตว์แห่งเมืองสาวัตถีผู้รับใช้อนาถบิณฑิกเศรษฐี ได้ต้อนรับพระพุทธเจ้าเป็นเวลาเจ็ดวัน บรรลุโสดาบัน และถูกลูกธนูของนายพรานสังหารขณะเดินทางกลับหลังจากส่งเสด็จพระพุทธเจ้า

A herdsman of Sāvatthi in the service of Anāthapiṇḍika, who hosted the Buddha for seven days, became a Stream-winner, and was killed by a hunter’s arrow on his way back from escorting him.

ศิษย์ของพระปัจเจกพุทธเจ้าสัพพาภิภู ผู้ถูกคนเมาชื่อมุนาลิ ซึ่งเป็นอดีตชาติของพระโพธิสัตว์ ด่าทอ การกระทำนั้นว่ากันว่าส่งผลกรรมเป็นการที่นางจิญจมาณวิกาใส่ร้ายพระพุทธเจ้าในภายหลัง

A disciple of the Pacceka Buddha Sabbābhibhū who was abused by a drunkard named Munāli — a past birth of the Bodhisatta — an act whose karmic consequence was said to be the later slander of the Buddha by Ciñcā.

เทพบุตรหนุ่มผู้มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและสนทนากับพระองค์

A young deity (devaputta) who visited the Buddha and conversed with him.

หนึ่งในสามปราสาทที่พระวิปัสสีพุทธเจ้าประทับในชาติสุดท้ายก่อนออกบวช ขณะยังทรงเป็นคฤหัสถ์

One of the three palaces occupied by the Buddha Vipassī during his last life as a layman.

หนึ่งในผู้อุปถัมภ์ฝ่ายคฤหัสถ์คนสำคัญของพระสิขีพุทธเจ้า

One of the chief lay supporters of the Buddha Sikhī.

พระราชาแห่งพาราณสี อดีตชาติของพระมหากัสสปะ ผู้มีบุญบันดาลให้ได้ต้นกัลปพฤกษ์ และร่วมกับพระมเหสีถวายทานแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าห้าร้อยองค์ ก่อนจะสละราชบัลลังก์ออกบวชเป็นนักพรต

A king of Bārāṇasī, a former birth of Mahā-Kassapa, whose merit brought him a wish-fulfilling tree and who, with his queen, gave alms to five hundred Pacceka Buddhas before renouncing his throne to become an ascetic.

หนึ่งในผู้อุปถัมภ์ฝ่ายคฤหัสถ์คนสำคัญของพระมังคลพุทธเจ้า

One of the chief lay supporters of the Buddha Maṅgala.

รายการอ้างอิงโยงไปยังนันทวัจฉะ ซึ่งมีรายละเอียดครบถ้วนกว่าอยู่ที่นั่น

A cross-reference to Nanda Vaccha, under which fuller details are given.

ทาสในอดีตชาติ ผู้เกิดใหม่ในชาตินี้เป็นผู้อยู่ร่วมสำนักกับพระสารีบุตร เรื่องราวของเขาปรากฏอยู่ในนันทชาดก

A slave in a former existence, reborn in this life as a co-resident of Sāriputta, whose story is told in the Nanda Jātaka.

พราหมณ์แห่งตักกศิลาผู้เชี่ยวชาญพระเวท ได้สวดบทกวีถวายพระเจ้าชยัททิสะเพื่อรับรางวัล และในชาดกที่เกี่ยวข้องระบุว่าเป็นอดีตชาติของพระอานนท์

A brahmin of Takkasilā, learned in the Vedas, who recited verses to King Jayaddisa for a reward, and who in a related Jātaka story is identified with Ānanda.

มีนามว่านันทกุมาร นักพรตพราหมณ์และเป็นน้องชายของพระโพธิสัตว์ในชาติที่เป็นโสณะ ระบุว่าเป็นอดีตชาติของพระอานนท์ในโสณนันทชาดก

Called Nandakumāra, a brahmin ascetic and brother of the Bodhisatta in his birth as Soṇa, identified with Ānanda in the Soṇa-Nanda Jātaka.

มีนามว่านันทมาณวกะ พราหมณ์ผู้ข่มขืนพระเถรีอุปปลวัณณา และกล่าวกันว่าถูกแผ่นดินสูบเป็นการลงทัณฑ์

Called Nandamāṇavaka, a brahmin who raped the Therī Uppalavaṇṇā and was said to have been swallowed by the earth as punishment.

รายการอ้างอิงโยงไปยังพญานาคนันโทปนันทะ

A cross-reference to the nāga king Nandopānanda.

ชื่อรวมของนวนันทะทั้งเก้า (Nava Nandā) ราชวงศ์กษัตริย์เก้าพระองค์ที่ปกครองอินเดียหลังราชวงศ์กาลาโศก องค์สุดท้ายถูกโค่นล้มโดยจันทรคุปต์ด้วยความช่วยเหลือของจาณักยะ

Collective name for the Nine Nandas (Nava Nandā), a dynasty of nine kings who ruled in India after the line of Kālāsoka, the last of whom was overthrown by Candagutta with Cāṇakya’s help.

หนึ่งในสองคนขายเนื้อที่ชื่อนันทะทั้งคู่ คนหนึ่งฆ่าอีกคนหนึ่งเนื่องด้วยข้อพิพาทเรื่องหัวและหางของวัวที่ถูกฆ่า และผลกรรมทำให้ไปเกิดในนรก

One of two butchers both named Nanda, one of whom killed the other in a dispute over a slaughtered cow’s head and tail, and was consequently reborn in hell.

พระภิกษุผู้มีชื่อเสียงในรัชสมัยพระเจ้าปรากรมพาหุที่หนึ่งแห่งศรีลังกา ผู้พำนักอยู่ที่วัดเสลันตระและเป็นประมุขของคณะสงฆ์สามนิกายแห่งโรหณะ

A distinguished monk in the reign of King Parakkamabāhu I of Sri Lanka, who lived at the Selantara monastery and headed the three fraternities of Rohaṇa.

คนขายเนื้อผู้ฆ่าโคเป็นเวลาห้าสิบปี หลังจากตัดลิ้นวัวที่ยังมีชีวิตมากินเข้า ตนเองก็ต้องประสบชะตากรรมเดียวกันและสิ้นชีวิตด้วยความทรมาน ไปเกิดในนรก

A butcher who slaughtered cattle for fifty years and, after cutting out and eating the tongue of a living ox, suffered the same fate himself and died in agony, being reborn in hell.

ชื่อที่พระปัจเจกพุทธเจ้าสี่องค์ใช้ร่วมกัน ซึ่งกล่าวถึงพร้อมกันในอิสิคิลิสูตร

Name shared by four Pacceka Buddhas mentioned together in the Isigili Sutta.

รายการอ้างอิงโยงไปยังนันทกะ

A cross-reference to Nandaka.

คหบดีแห่ง Sāvatthi ผู้อุปสมบท บรรลุอรหัตผล และได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็นเลิศในหมู่ภิกษุด้านการให้โอวาทแก่ภิกษุณี

A householder of Sāvatthi who was ordained, attained Arahantship, and was declared by the Buddha foremost among monks in exhorting nuns.