Pāli Dictionary
Part of speech
noun · masculine
Root
i1जाना; आना
Synonyms
Antonyms
general
काल; समय; ऋतु; अवसर
time; occasion; season; point in time
AN 3.101
hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakār'antevāsī vā taṃ jātarūpaṃ dhamati sandhamati niddhamati.
SN 46.53
evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evam'assu vacanīyā, yasmiṃ, āvuso, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjh'aṅgānaṃ akālo bhāvanāya, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjh'aṅgānaṃ kālo bhāvanāya?
उपयुक्त समय; अवसर; सुयोग
proper time; opportunity; suitable occasion
परिषद; सभा; समूह; भीड़
gathering; assembly; congregation; crowd
SN 1.37
mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā, āgat'amha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅghan'ti.
अवस्था; स्थिति; दशा; परिस्थिति
condition; state; circumstance; coincidence
Snp 4.11
ettāvat'aggam'pi vadanti h'eke, yakkhassa suddhiṃ idha paṇḍitāse, tesaṃ pan'eke samayaṃ vadanti, anupādisese kusalā vadānā.
doctrine
धार्मिक मत; सिद्धांत; दृष्टि; धर्म
doctrine; religion; view; belief
अंत; समाप्ति; विनाश; त्याग
end; conclusion; annihilation; abandonment
general
विद्या; अध्ययन; कला; विज्ञान
learning; study; art; science
Part of speech
adjective
Root
sam3शांत रहना
mind
शांत करने वाला; स्थिर करने वाला; शांति देने वाला
calming; stilling; settling; giving peace
AN 4.23
danto damayataṃ seṭṭho, santo samayataṃ isi, mutto mocayataṃ aggo, tiṇṇo tārayataṃ varo.
mind
शांत करता है; स्थिर करता है; समाधान करता है
calms down; settles; stills; makes subside; gives peace
sāma1
approximatevia inflected form sāmāya · dative singular
Part of speech
noun · masculine
Root
sam3शांत रहना
general
शान्ति; समाधान
peace; tranquillity; appeasement
meditation
शांति; प्रशांति; स्थिरता; मन की शांति
calmness; tranquillity; serenity; mental quiet
sāma2
approximatevia inflected form sāmāya · instrumental singular / dative singular / ablative singular / genitive singular / locative singular
Part of speech
adjective
general
श्याम; काला
brown; dark brown; black; dark
MN 36
kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.
MN 63
so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti
गान; पवित्र गीत; उपासना; सामवेद
song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda
साम (राजा, बोधिसत्त्व, श्वान और देवदत्त का नाम)
Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)
Part of speech
noun · feminine
Root
sam3शांत रहना
cosmology
बौद्ध साहित्य में कई महिलाओं का नाम (जैसे अर्हत भिक्षुणी, पिछले बुद्धों की प्रमुख शिष्या, और एक वेश्या)
name of several women in Buddhist literature, including an arahant nun (Sāmā Therī), chief female disciples of past Buddhas, and a courtesan
Thig 2.10
itthaṃ sudaṃ sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.
Thig 3.1
itthaṃ sudaṃ aparā sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.
sama2
approximatevia inflected form samāya · instrumental singular / dative singular / ablative singular / genitive singular / locative singular
general
समान; तुल्य; एक समान; सदृश
equal; like; the same; identical (to)
Snp 2.1
yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.
Snp 4.10
upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.
समतल; सपाट; संतुलित; बराबर
even; level; balanced; flat
(संज्ञा/क्रिया विशेषण) समानता; सादृश्य; समतल भूमि; कुल मिलाकर; समान रूप से; न्यायपूर्वक
(as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly
ethics
निष्पक्ष; न्यायपूर्ण; ईमानदार; धार्मिक
impartial; upright; just; moral; righteous
samā
approximatevia inflected form samāya · instrumental singular / dative singular / ablative singular / genitive singular / locative singular
general
वर्ष
year
Dhp 106
māse māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ, ekañ'ca bhāvit'attānaṃ, muhuttam'api pūjaye, sā'y'eva pūjanā seyyo, yañ'ce vassasataṃ hutaṃ.
SN 1.38
pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ, cittañ'ca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīn'attharūpā na pāraṅ'gamā te.
Found an error in the dictionary?