Pāli Dictionary

samā

Part of speech

noun · feminine

Synonyms

vassa, saṃvacchara, hāyana, vacchara

general

  • ปี

  • year

  • Dhp 106

    māse māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ, ekañ'ca bhāvit'attānaṃ, muhuttam'api pūjaye, sā'y'eva pūjanā seyyo, yañ'ce vassasataṃ hutaṃ.

  • SN 1.38

    pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ, cittañ'ca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīn'attharūpā na pāraṅ'gamā te.

sāma1

approximate

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3ใจเย็นๆ

general

  • ความสงบ; สันติภาพ

  • peace; tranquillity; appeasement

sama1

approximate

samrootasuffix

Part of speech

noun · masculine

Root

sam3ใจเย็นๆ

Synonyms

sāmañña, samatha

Antonyms

visama, asama

meditation

  • ความสงบ; ความเงียบสงบ; ความระงับ; ความสงบแห่งจิต

  • calmness; tranquillity; serenity; mental quiet

sāma2

approximate

Part of speech

adjective

general

  • ดำ; ดำคล้ำ; เขียว; เขียวคราม; เหลือง

  • brown; dark brown; black; dark

  • MN 36

    kāḷo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo'ti. ekacce manussā evam'āhaṃsu, na kāḷo samaṇo gotamo, na'pi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo'ti.

  • MN 63

    so evaṃ vadeyya, na tāv'āhaṃ imaṃ sallaṃ āharissāmi yāva na taṃ purisaṃ jānāmi yen'amhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā'ti

  • เพลงสวด; เพลงศักดิ์สิทธิ์; การบูชา; สามเวท

  • song; sacred song; devotion; worship; the Sāmaveda

  • สามะ (ชื่อพระราชา, พระโพธิสัตว์, สุนัข และเทวทัตในอดีตชาติ)

  • Sāma (name of a king, a Bodhisatta, a hound, and Devadatta in a past life)

sāmā1

approximate

sāmastemāsuffix

Part of speech

noun · feminine

Root

sam3ใจเย็นๆ

cosmology

  • ชื่อสตรีหลายท่านในวรรณกรรมพุทธศาสนา (เช่น พระเถรีชื่อสามา, อัครสาวิกา, นางคณิกา)

  • name of several women in Buddhist literature, including an arahant nun (Sāmā Therī), chief female disciples of past Buddhas, and a courtesan

  • Thig 2.10

    itthaṃ sudaṃ sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

  • Thig 3.1

    itthaṃ sudaṃ aparā sāmā therī gāthaṃ abhāsitthā'ti.

sama2

approximate

Part of speech

adjective

Synonyms

samāna, kappa, sadisa, sarikkha

Antonyms

visama, asama, visesī

general

  • เท่ากัน; เหมือนกัน; เสมอกัน; เช่นเดียวกัน

  • equal; like; the same; identical (to)

  • Snp 2.1

    yaṃ kiñci vittaṃ idha vā huraṃ vā, saggesu vā yaṃ ratanaṃ paṇītaṃ, na no samaṃ atthi tathāgatena, idam'pi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotu.

  • Snp 4.10

    upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṃ, na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.

  • เรียบ; เสมอ; ได้ระดับ; ราบ

  • even; level; balanced; flat

  • (คำนาม/กริยาวิเศษณ์) ความเท่าเทียม; ความคล้ายคลึง; พื้นราบ; ทั้งหมด; อย่างเท่าเทียม; อย่างยุติธรรม

  • (as noun or adverb) equality; similarity; even ground; altogether; equally; justly

ethics

  • เที่ยงธรรม; ไม่ลำเอียง; ซื่อตรง; ชอบธรรม

  • impartial; upright; just; moral; righteous

sāmā2

approximate

sāmastemāsuffix

Part of speech

noun · feminine

general

  • หญิงผิวคล้ำหรือผิวสีน้ำตาล

  • a woman of dark or brown complexion

  • พืชสมุนไพร; ธัญพืช; ไม้เถา (เช่น ต้นประยงค์)

  • a kind of medicinal plant; millet; a creeper (such as the Priyangu creeper)

Encyclopedia

10 entries

Sāmā
Personapproximate

  • พระอัครสาวิกาของพระพุทธเจ้ากกุสันธะ

  • The chief female disciple of the Buddha Kakusandha.

Sāmā2
Personapproximate

  • หนึ่งในอุบาสิกาผู้เป็นเอตทัคคะของพระพุทธเจ้าโกนาคมนะ

  • One of the chief laywomen disciples of the Buddha Koṇāgamana.

Sāmā3
Personapproximate

  • หญิงคณิกาแห่งเมืองพาราณสี เรื่องราวของนางถูกเล่าไว้ในกณเวรชาดก

  • A courtesan of Bārāṇasī whose story is told in the Kaṇavera Jātaka.

Sāmā4
Personapproximate

  • หญิงจากตระกูลชั้นสูงแห่งเมืองโกสัมพี ผู้เศร้าโศกเสียใจหลังการเสียชีวิตของสหายรักนามสามาวดี ในที่สุดบรรลุอรหัตผลเมื่อได้ฟังพระอานนท์แสดงธรรม

  • A woman of an eminent Kosambī family who, grief-stricken after her friend Sāmāvatī’s death, eventually attained Arahantship on hearing Ānanda teach.

Sāmā5
Personapproximate

  • หญิงจากตระกูลหนึ่งในเมืองโกสัมพี ผู้ทุกข์ทรมานจากการเสียชีวิตของสหายสามาวดี ดิ้นรนอยู่ยี่สิบห้าปีก่อนจะบรรลุอรหัตผลในวัยชราหลังฟังพระธรรมเทศนา

  • A woman of a Kosambī family who, distressed by the death of her friend Sāmāvatī, struggled for twenty-five years before attaining Arahantship in old age after hearing a discourse.

Sāmā6
Otherapproximate

  • ชื่อเดิมของพระนางสามาวดี

  • The original name of Sāmāvatī.

Sāma
Personapproximate

  • กษัตริย์แห่งพาราณสี (Bārāṇasī) ผู้ปรากฏในคิริทันตชาดก (Giridanta Jātaka)

  • A king of Bārāṇasī who appears in the Giridanta Jātaka.

Sāma2
Otherapproximate

  • หนึ่งในสุนัขแห่งโลกันตนรก (Lokantaraniraya) นรกที่มืดมิดตั้งอยู่ในช่องว่างระหว่างจักรวาล

  • One of the hounds of the Lokantaraniraya, the dark interstitial hell.

Sāma3
Personapproximate

  • พระโพธิสัตว์ผู้เกิดเป็นบุตรของนายพราน หรืออีกชื่อหนึ่งคือ สุวรรณสาม (Suvaṇṇasāma) เรื่องราวปรากฏในสุวรรณสามชาดก (Suvaṇṇasāma Jātaka) และมักถูกยกเป็นตัวอย่างของการปฏิสนธิโดยไม่ผ่านการร่วมประเวณี

  • The Bodhisatta born as a hunter’s son, also known as Suvaṇṇasāma, whose story is told in the Suvaṇṇasāma Jātaka and who is cited as an example of conception without sexual intercourse.

Sāma4
Personapproximate

  • บุคคลที่มีชื่อกล่าวถึงในมิลินทปัญหา (Milindapañha) ว่าเป็นอัตภาพในอดีตชาติของพระเทวทัต (Devadatta) ในเรื่องที่พระโพธิสัตว์ทรงเป็นพญาเนื้อทรายชื่อรุรุ (Ruru) ซึ่งดูเหมือนจะหมายถึงรุรุมิคราชชาดก (Rurumigarāja Jātaka)

  • A man named in the Milindapañha as Devadatta’s identity in a past-life story where the Bodhisatta was the deer-king Ruru, apparently referring to the Rurumigarāja Jātaka.

Found an error in the dictionary?